Có thể chuyển doanh nghiệp sau khi tốt nghiệp Ausbildung không?

Sau khi tốt nghiệp Ausbildung có được đổi công ty không? Tìm hiểu giấy phép cư trú, khi nào cần xin Sở Ngoại kiều, hồ sơ, rủi ro và cách thương lượng hợp đồng mới.

28-08-2026 22:20:12

Có. Sau khi hoàn thành Ausbildung (đào tạo nghề) tại Đức, bạn không bắt buộc phải làm lâu dài tại doanh nghiệp đã đào tạo mình. Bạn có thể ở lại công ty cũ, chuyển sang doanh nghiệp khác hoặc sử dụng thời gian tìm việc để tìm một vị trí phù hợp hơn. Điều quan trọng là công việc mới và Aufenthaltstitel (giấy phép cư trú) của bạn phải phù hợp với nhau trước khi bắt đầu làm việc.

Với người ngoài Liên minh châu Âu, việc đổi công ty không chỉ là câu chuyện ký hợp đồng lao động mới. Bạn cần kiểm tra Kündigungsfrist (thời hạn báo trước khi nghỉ việc), nội dung ghi trên eAT (thẻ cư trú điện tử) hoặc Zusatzblatt (tờ bổ sung của giấy phép cư trú), và trong một số trường hợp phải xin Ausländerbehörde (Sở Ngoại kiều) sửa điều kiện lao động trước khi sang công ty mới.

1. Sau khi tốt nghiệp Ausbildung (đào tạo nghề), giấy phép cư trú thay đổi như thế nào?

Trong thời gian học nghề, nhiều học viên ở Đức theo §16a Aufenthaltsgesetz (Luật Cư trú Đức). Khi hoàn thành Ausbildung (đào tạo nghề), mục đích cư trú “đi học nghề” kết thúc. Nếu đã có một công việc đủ điều kiện, bạn có thể chuyển sang Aufenthaltserlaubnis nach §18a (giấy phép cư trú cho lao động có tay nghề với bằng nghề).

Theo quy định hiện hành, §18a không còn bắt buộc công việc phải đúng hoàn toàn với chuyên ngành đã học. Vị trí mới phải là qualifizierte Beschäftigung (công việc có yêu cầu trình độ chuyên môn). Với reglementierte Berufe (nghề được quản lý), ví dụ một số nghề y tế, bạn vẫn phải đáp ứng điều kiện hành nghề riêng.

2. Ba tình huống thường gặp ngay sau khi tốt nghiệp

Tình huống	Bạn có thể làm gì?	Giấy phép cư trú
Doanh nghiệp đào tạo giữ lại	Ký hợp đồng lao động sau tốt nghiệp và tiếp tục làm tại công ty cũ.	Chuyển từ §16a sang giấy phép lao động phù hợp, thường là §18a nếu đủ điều kiện.
Đã có công ty mới	Có thể ký hợp đồng với doanh nghiệp khác ngay sau tốt nghiệp.	Nộp hồ sơ chuyển sang §18a với công việc mới; kiểm tra điều kiện ghi trên thẻ cư trú trước ngày nhận việc.
Chưa tìm được việc phù hợp	Có thể ở lại Đức để tìm việc sau khi tốt nghiệp.	§20 (1) số 3 cho phép xin giấy phép tìm việc tối đa 18 tháng nếu đáp ứng điều kiện sinh hoạt.

3. Khi nào bạn có thể đổi doanh nghiệp mà không cần xin phép riêng?

Điểm quyết định nằm ở Nebenbestimmung (điều kiện bổ sung) trên giấy phép cư trú. Hướng dẫn của Hamburg Welcome Center cho người có giấy phép lao động nêu rằng nếu Aufenthaltstitel (giấy phép cư trú) đã ghi “Beschäftigung erlaubt” (được phép làm việc) hoặc “Erwerbstätigkeit erlaubt” (được phép hoạt động nghề nghiệp), người lao động có thể đổi nơi làm mà không cần xin thêm sự chấp thuận riêng của Ausländerbehörde (Sở Ngoại kiều).

Dù vậy, công việc mới vẫn phải đáp ứng điều kiện của loại giấy phép cư trú bạn đang giữ. Nếu bạn ở diện §18a, vị trí mới phải tiếp tục là qualifizierte Beschäftigung (công việc có yêu cầu trình độ chuyên môn).

4. Khi nào phải xin Sở Ngoại kiều trước khi sang công ty mới?

Nếu eAT (thẻ cư trú điện tử) hoặc Zusatzblatt (tờ bổ sung) ghi rõ tên Arbeitgeber (chủ lao động), chức danh hoặc một giới hạn cụ thể, bạn chưa được tự động chuyển sang công ty khác. Bạn cần đề nghị Ausländerbehörde (Sở Ngoại kiều) thay đổi Beschäftigungsauflage (điều kiện lao động).

Trong trường hợp phải sửa điều kiện, chỉ nên bắt đầu công việc mới khi giấy phép hiện tại hoặc xác nhận của cơ quan có thẩm quyền cho phép. Việc ký hợp đồng mới không tự động làm cho quyền lao động tại công ty mới có hiệu lực.

5. Hồ sơ thường cần khi đổi doanh nghiệp

Danh mục cụ thể có thể khác nhau theo Ausländerbehörde (Sở Ngoại kiều) tại từng thành phố, nhưng hồ sơ thường xoay quanh các giấy tờ sau:

- Hộ chiếu và Aufenthaltstitel/eAT (giấy phép cư trú hiện tại).

- Zusatzblatt (tờ bổ sung của giấy phép cư trú), nếu có.

- Arbeitsvertrag (hợp đồng lao động) mới hoặc verbindliches Arbeitsplatzangebot (đề nghị việc làm có tính ràng buộc).

- Erklärung zum Beschäftigungsverhältnis (tờ khai về quan hệ lao động) do doanh nghiệp mới điền khi cơ quan yêu cầu.

- Bằng tốt nghiệp Ausbildung (đào tạo nghề) hoặc giấy xác nhận đã hoàn thành kỳ thi nghề.

- Thông tin về công việc mới: chức danh, thời giờ làm việc, lương, địa điểm làm việc và ngày bắt đầu.

Nếu công việc mới cần sự tham gia của Bundesagentur für Arbeit - BA (Cơ quan Việc làm Liên bang Đức), Sở Ngoại kiều sẽ thực hiện bước phối hợp cần thiết trong quá trình xử lý.

6. Nếu tốt nghiệp nhưng chưa muốn ở lại doanh nghiệp cũ thì sao?

Bạn không cần phải ký hợp đồng lao động với doanh nghiệp đào tạo chỉ vì đã học nghề tại đó. Nếu chưa tìm được vị trí mới ngay sau tốt nghiệp, §20 Aufenthaltsgesetz (Luật Cư trú Đức) cho phép người hoàn thành qualified vocational training (đào tạo nghề đủ chuẩn) tại Đức xin giấy phép tìm việc trong thời gian tối đa 18 tháng.

Trong thời gian tìm việc này, bạn được phép làm việc để bảo đảm sinh hoạt theo điều kiện của giấy phép tìm việc. Khi tìm được một qualified job (công việc có yêu cầu trình độ), bạn có thể nộp hồ sơ chuyển sang giấy phép lao động phù hợp mà không phải quay về Việt Nam chỉ để xin lại từ đầu.

7. Có thể chuyển sang công việc khác ngành sau Ausbildung không?

Có thể, nếu công việc mới vẫn là qualifizierte Beschäftigung (công việc có yêu cầu trình độ chuyên môn). Luật nhập cư lao động tay nghề hiện hành đã bỏ yêu cầu chung rằng công việc theo §18a phải có quan hệ trực tiếp với kỹ năng được đào tạo. Đây là một thay đổi quan trọng đối với người muốn chuyển hướng nghề sau khi tốt nghiệp.

Ví dụ, một người có bằng nghề tại Đức có thể ứng tuyển sang một vị trí có yêu cầu trình độ chuyên môn khác nếu đáp ứng năng lực của nhà tuyển dụng. Tuy nhiên, với reglementierte Berufe (nghề được quản lý) như một số nghề y tế, giấy phép hành nghề và yêu cầu chuyên môn riêng vẫn áp dụng.

8. Những rủi ro cần tránh khi nghỉ việc để chuyển công ty

Rủi ro lớn nhất là nghỉ việc cũ hoặc bắt đầu việc mới khi quyền cư trú chưa phù hợp. Một số tình huống dễ gây khó khăn gồm:

- Nộp Kündigung (đơn nghỉ việc) trước khi chắc chắn công ty mới nhận và hồ sơ cư trú có thể chuyển được.

- Bắt đầu làm ở công ty mới trong khi Zusatzblatt (tờ bổ sung) vẫn giới hạn ở chủ lao động cũ.

- Chuyển sang công việc đơn giản không được xem là qualifizierte Beschäftigung (công việc có yêu cầu trình độ), khiến điều kiện §18a không còn phù hợp.

- Không để ý thời hạn của giấy phép cư trú trong giai đoạn chuyển việc.

- Để phát sinh khoảng trống dài về thu nhập, bảo hiểm y tế hoặc đóng Rentenversicherung (bảo hiểm hưu trí).

Nếu quan hệ lao động kết thúc sớm, doanh nghiệp có nghĩa vụ thông báo cho Ausländerbehörde (Sở Ngoại kiều) trong thời hạn luật định. Vì mục đích cư trú có liên quan tới việc làm, người lao động cũng nên chủ động liên hệ cơ quan cư trú thay vì chờ đến khi thẻ gần hết hạn.

9. Nghỉ việc cần báo trước bao lâu?

Khi đã tốt nghiệp và ký Arbeitsvertrag (hợp đồng lao động), bạn áp dụng quy định của quan hệ lao động chứ không còn là hợp đồng Ausbildung (đào tạo nghề). Theo §622 BGB (Bộ luật Dân sự Đức), thời hạn báo trước cơ bản của người lao động là 4 tuần tới ngày 15 hoặc cuối tháng. Trong Probezeit (thời gian thử việc) đã thỏa thuận, tối đa 6 tháng, thời hạn luật định thường là 2 tuần.

Hợp đồng hoặc Tarifvertrag (thỏa ước lương tập thể) có thể có quy định khác trong phạm vi pháp luật cho phép. Vì vậy, trước khi ký với công ty mới, hãy đọc mục Kündigungsfrist (thời hạn báo trước) trong hợp đồng hiện tại để tính ngày nghỉ và ngày bắt đầu công việc mới không bị chồng chéo.

10. Chuyển công ty có thể thương lượng lương tốt hơn không?

Có. Sau khi tốt nghiệp Ausbildung (đào tạo nghề), bạn chuyển từ Azubi (học viên nghề) sang Fachkraft (lao động có tay nghề), vì vậy cách trả lương cũng thay đổi. Doanh nghiệp mới có thể đưa ra mức lương khác công ty đào tạo tùy ngành, kinh nghiệm, khu vực, ca làm và tình trạng thiếu nhân lực.

Khi so sánh hai đề nghị việc làm, không nên chỉ nhìn Bruttogehalt (lương gộp trước khấu trừ). Các yếu tố nên đặt cạnh nhau gồm:

- Lương gộp theo tháng hoặc theo giờ và số giờ làm mỗi tuần.

- Tarifvertrag (thỏa ước lương tập thể) và bậc kinh nghiệm nếu doanh nghiệp áp dụng.

- Phụ cấp ca đêm, Chủ nhật, ngày lễ hoặc ca luân phiên.

- Urlaubstage (số ngày nghỉ phép), thưởng năm và quyền lợi bổ sung.

- Probezeit (thời gian thử việc) và Kündigungsfrist (thời hạn báo trước).

- Chi phí nhà ở và quãng đường đi làm tại thành phố mới.

Nếu công việc mới cần phê duyệt lao động, điều kiện làm việc cũng có thể được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra để bảo đảm không bất lợi hơn đáng kể so với lao động trong nước ở vị trí tương đương.

11. Đổi việc có ảnh hưởng đến lộ trình định cư không?

Đổi doanh nghiệp không tự động làm mất cơ hội Niederlassungserlaubnis (giấy phép định cư lâu dài). Với người đã hoàn thành Ausbildung (đào tạo nghề) tại Đức, quy định ưu tiên hiện hành cho phép xem xét định cư khi đã có ít nhất 2 năm giấy phép cư trú làm Fachkraft (lao động có tay nghề) và 24 tháng đóng bảo hiểm hưu trí, đồng thời đáp ứng các điều kiện khác như tiếng Đức B1, sinh kế và chỗ ở.

Điều cần giữ là tính hợp pháp và liên tục của giấy phép cư trú. Nếu quá trình chuyển việc tạo ra thời gian dài không có công việc đủ điều kiện hoặc làm chậm số tháng đóng bảo hiểm, thời điểm đủ điều kiện định cư cũng có thể bị lùi.

12. Lộ trình an toàn khi muốn chuyển doanh nghiệp

Bước	Việc nên làm
1	Tìm công việc mới và kiểm tra đó có phải vị trí có yêu cầu trình độ chuyên môn hay không.
2	Đọc eAT (thẻ cư trú điện tử) và Zusatzblatt (tờ bổ sung) để biết quyền lao động có bị giới hạn theo chủ sử dụng hay không.
3	Đọc hợp đồng hiện tại để xác định Kündigungsfrist (thời hạn báo trước).
4	Nếu giấy phép bị giới hạn, nộp hồ sơ xin Ausländerbehörde (Sở Ngoại kiều) sửa điều kiện lao động.
5	Chỉ bắt đầu việc mới khi quyền cư trú cho phép; sắp xếp ngày kết thúc và ngày bắt đầu để hạn chế khoảng trống.
6	Sau khi đổi việc, lưu hợp đồng, bảng lương, bảo hiểm và giấy tờ cư trú để phục vụ gia hạn hoặc hồ sơ định cư sau này.

13. Kết luận

Sau khi tốt nghiệp Ausbildung (đào tạo nghề), bạn hoàn toàn có thể chuyển doanh nghiệp. Quyền đổi việc phụ thuộc chủ yếu vào loại giấy phép cư trú và điều kiện ghi trên eAT (thẻ cư trú điện tử)/Zusatzblatt (tờ bổ sung), chứ không phải việc bạn đã từng học nghề ở công ty nào.

Nếu giấy phép đã cho phép làm việc chung, việc đổi chủ có thể khá đơn giản. Nếu giấy phép còn gắn với một doanh nghiệp cụ thể, bạn cần xin sửa điều kiện trước khi bắt đầu công việc mới. Trường hợp chưa có việc sau tốt nghiệp, người hoàn thành đào tạo nghề tại Đức còn có thể xin thời gian tìm việc tối đa 18 tháng để tìm một vị trí đủ điều kiện.